Chengguan (znany również jako Qingliang Chengguan; kor. Chinggwan; 738–839) – czwarty patriarcha chińskiej szkoły huayan, wybitny egzegeta, filozof i reformator. Nazywany „bodhisattwą huayan” oraz „Narodowym Nauczycielem Qingliang” (Qingliang Guoshi), odegrał kluczową rolę w rewitalizacji tradycji huayan, integrując jej złożoną metafizykę z bezpośrednim doświadczeniem szkoły czan oraz klasyczną myślą chińską.
Urodzony w Shanyin (prowincja Zhejiang), Chengguan odebrał wszechstronne wykształcenie, studiując zarówno kanon buddyjski, jak i klasykę konfucjańską oraz taoistyczną. Większość dojrzałego życia spędził w klasztorach na górze Wutai, uważanej za ziemską siedzibę bodhisattwy mądrości, Mandziuśriego. Cieszył się bezprecedensowym autorytetem religijnym i politycznym, pełniąc rolę duchowego preceptora siedmiu kolejnych cesarzy dynastii Tang.
Głównym wkładem Chengguana w rozwój buddyzmu była synteza metafizyki szkoły huayan z bezpośrednim doświadczeniem szkoły czan. Kładł nacisk na to, że skomplikowana ontologia huayan musi zostać urzeczywistniona poprzez wgląd w naturę umysłu (czan). Twierdził, że „czysty umysł” jest tożsamy z dharmadhātu (Rzeczywistością), co dawało teoretyczne uzasadnienie dla praktyki czan: skoro każde zjawisko zawiera w sobie całość absolutu, to codzienne czynności (rąbanie drewna, noszenie wody) stają się tożsame z najwyższą prawdą. Usystematyzował relacje między rzeczywistością absolutną a światem zjawisk, dopracowując koncepcję czterech pól dharmadhātu (sifajie).
Nauczał on:
Zasada (li) nie istnieje poza Zjawiskiem (shi), a Zjawisko nie jest niczym innym jak manifestacją Zasady. Są one jak woda i fale – choć fale się poruszają, ich naturą jest woda; choć woda jest spokojna, jej potencjałem jest ruch fal.
Dla mistrzów czan oznaczało to, że skoro każde Zjawisko (forma/konkret) zawiera w sobie całą Zasadę (pustkę/absolut), to codzienne czynności – takie jak rąbanie drewna czy noszenie wody – są tożsame z najwyższym oświeceniem.
Chengguan był prekursorem Sānjiào Héyī („harmonia trzech religii”; podejście to rozwinęło się w pełni dopiero w okresie dynastii Ming). Wykorzystywał pojęcia z Księgi Przemian (I-Ching) oraz terminologię taoistyczną (np. pojęcie „tajemnicy”), aby przybliżyć abstrakcyjne idee indyjskie chińskim elitom. Uważał, że konfucjanizm (etyka) i taoizm (intuicja) stanowią wstępne etapy do ostatecznego wyjaśnienia rzeczywistości, jakie oferuje buddyzm.
Pozostawił po sobie wiele znaczących opracowań (przypisuje mu się ponad 400 zwojów tekstów). Najważniejsza w jego dorobku jest „wielka triada” komentarzy do Sutry Awatamsaka, które uformowały doktrynę huayan: szczegółowy komentarz do 80-zwojowej wersji tej sutry w przekładzie Śikszānandy (Dafangguang fo huayan jing shu), autokomentarz do niego (Huayan jing suishu yanyi chao) oraz komentarz do ostatniego rozdziału sutry, poświęconego bodhisattwie Samantabhadrze i ślubowaniom bodhisattwy”. Stały się one standardowymi tekstami wykorzystywanymi w treningu mnichów w klasztorach Azji Wschodniej, zastępując wcześniejsze opracowania Fazanga.
Myśl Chengguana wywarła znaczący wpływ na Guifenga Zongmi (jego ucznia i piątego patriarchę, który kontynuował syntezę z czan) oraz koreańskiego mistrza Pojo Chinula (reformatora buddyzmu sŏn, dzięki któremu pisma chińskiego mistrza stały się fundamentem koreańskiej egzegetyki).
W Chinach, mimo zaniku szkoły huayan, w okresie późnego cesarstwa nastąpił renesans jego nauk. Wielcy mistrzowie, tacy jak Hanshan Deqing (1546–1623), wprost odwoływali się do jego pism, by wyjaśniać głębokie stany medytacyjne.
Chengguan przekształcił huayan z hermetycznego systemu scholastycznego w żywą filozofię, która do dziś stanowi intelektualne zaplecze dla buddyzmu praktycznego. Jego wizja świata jako dynamicznej, współzależnej sieci pozostaje aktualna w dialogu z nowoczesną fizyką i teorią systemów. Idea „braku przeszkód między zjawiskami” (shishi wuai) służy dziś jako podstawa buddyjskiej ekologii i etyki zaangażowanej społecznie (m.in. dzięki nauczaniu Taixu i Xuyuna).